Jak sobie radzić ze swoimi emocjami, jak rozmawiać o chorobie z bliskimi i gdzie szukać pomocy, podpowiada prof. dr hab. med. Krystyna de Walden-Gałuszko z Polskiego Towarzystwa Psychoonkologicznego. Pani profesor, jaka jest rola psychiki w walce z chorobą nowotworową? Można odpowiedzieć krótko: bardzo duża. Psychika odgrywa dużą rolę w każdej trudnej sytuacji życiowej, a choroba jest jedną z takich sytuacji, z którymi człowiek się styka i musi jakoś sobie z nimi poradzić. Psychika jest niezwykle ważna zarówno w momencie zauważenia zmian i podjęcia decyzji o zgłoszeniu się do lekarza, w trakcie leczenia, jak i później, w momencie wyzdrowienia, bo to też nie jest takie proste. Nigdy nie wiemy, nawet po ustąpieniu objawów, czy to stan wyzdrowienia, czy stan dobrej remisji. Na odpowiedź musimy poczekać kilka lat i te kilka lat również wymagają naszej mobilizacji psychicznej. Ten okres trzeba dobrze wykorzystać, nie poddając się lękom, czy też myślom, jak to będzie. Silna psychika i mobilizacja potrzebna jest nam również wtedy, kiedy okazuje się, że choroba nas zwycięża. Czy istnieją badania, które potwierdzają, że długość przeżycia, w trakcie leczenia i po chorobie, zależy od stanu psychicznego pacjenta? Najwięcej potwierdzonych badań dotyczy czasu przeżycia osób, którym właściwie zostało niewiele życia. W okresie takiej smutnej progresji choroby, jedni się załamują i pozostają w poczuciu bezradności i beznadziei, a inni potrafią ten okres przeżyć w sposób optymistyczny i zmobilizowany. Między tymi grupami występuje „statystycznie istotna” różnica na korzyść tej drugiej grupy. Czyli nawet w tak ciężkiej próbie, jaką jest choroba, powinniśmy postarać się zachować optymizm i uśmiech, choć to bardzo, bardzo trudne? Tak, w każdym etapie choroby reakcje psychiczne w ogromnym stopniu kształtują nasze zachowanie i wpływają na jakość życia. Można wszystkie te etapy przeżyć w ogromnym lęku, bezradności, miotaniu się od ściany do ściany. Wtedy człowiek ten długi okres przeżywa bardzo smutno, czym obniża swoje możliwości wyleczenia. Może też potraktować to jako kolejne wyzwanie i później mieć satysfakcję z tego, że tak dzielnie stawiło się mu czoła. fot. prof. dr hab. med. Krystyna de Walden-Gałuszko – psychiatra, prezes Polskiego Towarzystwa Psychoonkologicznego. Psychoonkolog w Wojewódzkim Centrum Onkologii w Gdańsku, współzałożycielka infolinii onkologicznej. Bardzo powszechną reakcją na diagnozę „rak” jest obwinianie się i pytanie: „dlaczego właśnie ja?”. Niektórzy traktują chorobę jako karę boską za grzechy. Traktowanie choroby jako kary za grzechy jest z gruntu fałszywe i trzeba koniecznie podjąć próbę zmiany tego rodzaju myślenia. Pytanie „dlaczego ja?” wymaga pomocy, przepracowania tego pytania i stopniowej zmiany tego pytania na inne: „co ja mogę w tej sytuacji zrobić i jakie zadanie stoi obecnie przede mną?”. Kiedy słyszymy diagnozę: „rak”, musimy powiedzieć o chorobie naszym bliskim. Jak to zrobić? Nie ma jednego sposobu, tak jak nie ma jednej formy komunikacji. To wszystko zależy od tego, jakie były do tej pory relacje w rodzinie. Na ogół w rodzinach emocjonalnie blisko z sobą pozostających choroba powoduje zacieśnienie więzów i bardzo umacnia relacje. Natomiast tam, gdzie relacje były płytkie, choroba właściwie jeszcze bardziej je „rozluźnia”. Z tym związany jest również sposób mówienia. Jeżeli komunikacja w rodzinie zawsze była szczera, otwarta, nie omijająca również trudnych sytuacji, to nie ma problemu z przekazaniem informacji o chorobie. Oczywiście zawsze trzeba się liczyć z emocjonalną reakcją osób bliskich na wieść o takiej diagnozie. Zobacz też: Jaka jest rola psychiki w walce z rakiem? W jaki sposób o tym powiedzieć, czy można rodzinę na to jakoś przygotowywać? Jestem zdania, że informację o chorobie zawsze trzeba przekazać, nie należy jej ukrywać. Natomiast, jeżeli widzimy, że ktoś z naszych bliskich mógłby się załamać, bardzo to przeżyć i w sumie mielibyśmy potem z tą osobą większy kłopot niż ze sobą, to należy to robić bardzo stopniowo. Osoba bliska powinna mieć czas, żeby się do naszej choroby stopniowo przystosowywać. Najpierw powinniśmy mówić o tym, że w ogóle coś się dzieje. Potem obserwować, jak ta osoba reaguje, czy daje sobie z tym radę, czy nie, i od tego uzależniać dalszą komunikację. Rozciągnąć to po prostu w czasie, do kilku tygodni, a nawet kilku miesięcy, jeżeli zajdzie taka potrzeba. Najtrudniej powiedzieć o chorobie swoim dzieciom. Jak z nimi rozmawiać? Czy jest jakaś granica wieku, poniżej której dzieciom nie powinno się mówić o chorobie? Uważam, że nie ma takiej granicy. Natomiast na pewno jest zależność, zarówno od wieku, jak i od stopnia rozwoju umysłowego i emocjonalnego dziecka. Psychikę dzieci cechuje kilka właściwości. Pierwsza, to tzw. myślenie konkretne, czyli nieumiejętność rozumienia pojęć abstrakcyjnych. Dla nich pojęcie śmierci jest inaczej postrzegane niż u dorosłych. Poza tym dzieci, zwłaszcza małe, są zawieszone w teraźniejszości. One nie potrafią wyczuć przyszłości. Dla nich okres kilku miesięcy to tak, jak okres kilku lat u dorosłego człowieka. Następna cecha: dzieci są bardzo egocentryczne, co jest normalne, i wszystko odnoszą do siebie. Mogą obwiniać siebie za to, że mama jest chora, „bo ja byłem niegrzeczny”. Dlatego jeżeli chodzi o chorobę, to trzeba z dzieckiem o tym rozmawiać, nie unikać tego tematu, nie oszczędzać go, rozwiewać wszelkie wątpliwości, tłumaczyć. Czy dzieci są na tyle silne psychicznie, że są w stanie z taką informacją sobie poradzić? Ciężka czy przewlekła choroba jest jakby szkołą dla dziecka. Oczywiście, lepiej, żeby takiej szkoły nie miało, ale jeśli w jego życiu coś takiego się przytrafi, to ono właśnie w ten sposób uczy się podejścia do chorego i do choroby. W każdym wieku, oczywiście stosownie do wieku, można dziecko poprosić o to, żeby choremu przyniosło szklankę wody albo przez chwilę z nim posiedziało, powiedziało wierszyk itp. Nasz stosunek do choroby i mówienie o niej w sposób bardzo konkretny, nie wybiegając za bardzo w przyszłość, pomoże dziecku sobie z nią poradzić. Nie należy robić z tego tabu. Niekoniecznie musimy nazywać chorobę jej właściwa nazwą, że to jest „rak”, bo dla dziecka nie ma to takiego znaczenia, jak ma dla osoby dorosłej. Dziecko nie ma żadnych skojarzeń. Mówimy, że to choroba żołądka, czy wątroby, która wymaga odpowiedniej pielęgnacji, odpowiedniej pomocy osobie chorej. Trzeba pokazać dziecku, w jaki sposób (bez lęku) po prostu obsłużyć chorego, sprawić mu przyjemność. Zobacz też: Wpływ nowotworu na poszczególne etapy życia rodzinnego Istnieją różne formy pomocy chorym onkologicznie. Przykładem może być program „Jestem przy Tobie”, który na swoim portalu udziela wsparcia chorym. Gdzie jeszcze chorzy mogą szukać pomocy psychologicznej? Z tym nie jest niestety zbyt dobrze. Na pewno przy wszystkich większych ośrodkach onkologicznych stacjonarnych taka pomoc jest dostępna, chociaż nie w dostatecznym stopniu. Na większości oddziałów onkologicznych jest jeden lub kilku, w zależności od wielkości ośrodka, psychologów klinicznych. W Gdańsku w Wojewódzkim Centrum Onkologii została utworzona Poradnia Zdrowia Psychicznego, w której pracują i psycholodzy, doświadczeni psychoonkolodzy i psychiatra. Tam świadczona jest pomoc dla całego województwa. W Polskim Towarzystwie Psychoonkologicznym mamy listę psychoonkologów z różnych województw, do których możemy kierować chorych. Zazwyczaj piszą do nas rodziny, pytając, czy na terenie np. Wrocławia, Katowic czy okolic, jest jakiś psychoonkolog. My sprawdzamy gdzie jest najbliżej i podajemy jego namiary. Kontakt z PTPO to: Pani profesor, wspomniała Pani, że to bliscy piszą zapytania. No właśnie, czy w Polsce pacjenci proszą o pomoc psychologa, czy jeszcze się tego wstydzą? Nie wiem, czy się wstydzą. Zdarzają się pacjenci, których do przyjścia do psychoonkologa, bezpośrednio po uzyskaniu wiadomości o chorobie, zachęcają onkolodzy. Ale większość to są osoby, które przychodzą wtedy, kiedy po leczeniu następuje wznowa. To jest najgorszy okres i wtedy mówią „myśleliśmy, wierzyliśmy, że sobie poradzimy i bardzo dobrze sobie do tej pory radziliśmy”. Tych sił brakuje w momencie, kiedy leczenie okazuje się nie wystarczające. Ludzie w większości nie dowierzają, że ktoś im może w tym pomóc, bo „przecież to jest choroba i co mi jakiś psycholog może powiedzieć, ja muszę sobie z tym poradzić sam”. To jest najbardziej powszechna, chociaż niesłuszna opinia, ale myślę, że to przede wszystkim przyczyna, dlaczego chorzy nie zgłaszają się do psychologów. A czy zdarzają się tacy pacjenci, którzy nie chcą się przyznać do tego, że sobie nie radzą z ciężarem choroby i dlatego nie szukają pomocy u psychoonkologa? To jest druga grupa pacjentów, którzy myślą „no widać jestem już taki słaby, że muszę prosić o pomoc psychologiczną”. Mają przed tym opór, bo to zmniejsza dobre mniemanie o sobie, zupełnie błędnie. Jak się ma zapalenie oskrzeli i korzysta z pomocy internisty, to czy wtedy ma się poczucie, że sobie nie radzę? Nie, tak samo jest, kiedy ktoś nie może spać, jest przygnębiony, ma napady lęku. To też jest objaw, z którym można sobie nie poradzić samemu, tylko poprosić o pomoc psychoonkologa. Czy w Polsce liczba psychoonkologów w porównaniu z liczbą pacjentów, którzy potrzebują takiej pomocy, jest wystarczająca? Danych liczbowych nie jestem w stanie przytoczyć. Ale psychoonkologów jest za mało. Za mało jest również zrozumienia potrzeby tej rozmowy. Ludzie powinni zrozumieć, że mamy wiele do zaoferowania, również jeżeli chodzi o informację. Bo to nie chodzi tylko o radzenie sobie z emocjami, czasami ważne jest samo uzyskanie pewnych informacji dotyczących siebie, choroby, wyleczenia. U nas niestety ciągle brakuje takiego poczucia, że psycholog, a psychoonkolog w szczególności, może bardzo dużo pomóc. My zbyt często w to nie wierzymy, a jak się przekonujemy to mówimy „szkoda, tyle czasu zmarnowałem, a mogłem przyjść wcześniej”. Na terenie województwa pomorskiego uruchomiliśmy infolinię onkologiczną dla pacjentów. Kiedy w prasie pojawiła się informacja na ten temat, było bardzo dużo telefonów, a potem ludzie przestali dzwonić, przestali się tym interesować. Zachęcam do kontaktu z nami. Rozmowa z doświadczonym psychoonkologiem naprawdę może przestawić nasze tory myślenia. Wspieramy przez rozmowę osoby, które się poddają, i pomagamy im uwierzyć, że warto podjąć w walkę z chorobą. Zobacz też: Jak pomóc bliskiemu, który walczy z nowotworem? Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Witam, mam 28 lat, może napiszę na początku, jaki jestem, przynajmniej moim zdaniem. Na pewno szybko się denerwuję!!! Można powiedzieć, że w ciągu 2 sekund można mnie wyprowadzić z równowagi. Wtedy się zachowuję strasznie - krzyczę, mam chęć w coś uderzyć, w jakąś rzecz, ale nigdy tego nie robię. Moja żona nazywa to białą gorączką. W sumie plus tego, że szybko mi to przechodzi. Co mnie wkurza? Można powiedzieć, że prawie wszystko i wszyscy, nawet moja żona, która jest dobrą osobą dla mnie. Akceptuję tylko moich 3 kolegów, których znam już kilkanaście lat. Resztę ludzi ciężko do mnie dopuścić, od razu ich skreślam, wyłapuję jakieś słowa, jeśli coś mówią, co mi się nie spodoba i nara. Nie ufam nikomu oprócz wyżej wymienionych kolegów i mojej matki. Jestem mało tolerancyjny, wkurzają mnie pedofile, geje, kolesie, którzy modelują się, tzn. żele na główkę, golenia pach i innych części ciała. To jest dla mnie nie do przyjęcia, powybijałbym ich. Policjantów, księży 99% nienawidzę za pedofilię, polityków za to jak traktują ludzi, nienawidzę ludzi, którzy się nie szanują i by się sprzedali za każdą cenę. Jest jeszcze wiele innych rzeczy, ale to już szkoda pisać. Ogólnie to już jest troszkę gorzej z tym, jak mam myśli samobójcze. Mówię sobie: człowieku, po co ty żyjesz, zobacz co się dzieje na tym świecie, z tymi ludźmi itp. Najgorzej jest, gdy mam kłótnie z żoną lub jestem wkurzony, wtedy jakieś dziwne głosy w mojej głowie mówią: zabij się, ale wtedy myślę o mojej matce, że nie mógłbym jej tego zrobić, że ona beze mnie nie wiem jakby żyła, bo dla niej zawsze byłem dobry i grzeczny, bo swoje zachowania negatywnego nigdy jej nie okazałem, ale obawiam się, że kiedyś nie wytrzymam i to zrobię. Według ludzi jestem, hmmm, jedni mówią, że jestem spokojny, fajny gość. Może dlatego, że nie mieszkają ze mną. Wtedy by widzieli, jaki jestem. Drudzy mówią, że jestem dziwny i walnięty, że powinienem się leczyć. Aha, jeszcze jedno mnie martwi, nieraz słyszę od znajomych, którzy opuszczają nasz świat i najgorsze, że mnie to w ogóle nie rusza, żadnych uczuć, że szkoda człowieka itd., mimo że lubiłem tę osobę. Dużo osób mówi, że ja to mam życie – żona, praca za granicą, bo tam pracuję, że jestem szczęśliwym człowiekiem, ale ja się nim w ogóle nie czuję. Chciałbym się nieraz uwolnić od tego świata!!! Czy to, co napisałem, uważacie za normalne? Czekam na odpowiedź. MĘŻCZYZNA, 28 LAT ponad rok temu

Tekst piosenki: [Miras] Co ma większą wartość rozminić sobie musisz, sam się kłucisz ze swymi myślami zasadami, i zachowaniami nie otaczaj się pseudo ziomami, możesz liczyć na nich chyba tylko wtedy gdy masz kwit. Przede wszystkim to zwykli materialiśći, ty zaufaj bliskim nie patrząc na zyski, wyciągają dłoń w sytuacjach przykrych, wniosek oczywisty pomyśl co ma większą wartość. Zawsze hajs szybki na przekręcie bądź na wałku, pogoń za mamoną na złamanie karku, bardzo łatwo stracić równowagę w skutek czego, złapać w sądzie sprawę spierzyć życie poprzez wkręt. Znalezienia się na szczycie albo taki donisiciel, napierdala na swojego by ratować swoją dupę, potem dawaj taki szybi wjazd co chałupę, którą zamieniają mu na dziuplę. Zrzuć skorupę pokaż serce, tych przykładów jest o wiele więcej, co ma większą wartość, bez ustanie walcz o to co jest cenne. [Piechu] Co jest w twoim życiu cenne, poglądy niezmienne, nie nadaremnie sądze że życie jest piękne, co ma dla ciebie wartość, wartość najwyższą, uwarzaj by szczęśćie w twym życiu nie prysło, Wszystko na co pracowałeś pójdzie się pierdolić, docenisz po stracie towarzyszu niedoli, nie daj się zniewolić (nie daj) nigdy nie daj nigdy się omamić, rodzina, przyjaciele i zaufanie bez granic. To są prawdziwe wartośći nie za hajsem pościg, w gotowośći cały czam me przeciwnośći, idę w stronę szczęście to przez te przejśćia, chciałbym żyć spokojnie póki co cały czas w nerwach. Co ma dla ciebie wartość, co ma dla ciebie wartość, szczerość i lojalność ze sztywną gardą, kieruję się prawdą i szczęśćiem moich bliskich, patrz co możesz dać im nie licz na zyski. [Bonus RPK] Co ma większą wartość posłuchaj opowieści, o chłopaczynie który wybrał życie na krawędzi, bóg dał mu talent w nogach piłkarzem mógł być niezłym, niestety piłkę olał i szkołę też bo wolał. Testować osiedlowy towar na ławce naftę pić, gdzie stara recydywa mówiła mu jak żyć, on zapatrzony w nich na silę chciał być świrem, I wypierdolił dychę z ostrym narzędziem. Poszukiwania wszczęte już wie że leżeć będzie, w końcu zajechały go psy tak zjechał na Białołękę, tam między ludzi wszedł i wartości nabrał więcej, przelał za to krew oddał temu swoje serce. Droga Którą szedł na wolności była kręta, za głupotę swą w kryminale spędzał święta, przerwa ponad dwu letnia dała mu do myślenia, honor, szacunek, pomoc to bardziej się docenia. [Bralak] Co ma większą wartość życie doczesne czy wieczne, zadbaj o swe dobre imię chodź klimaty niebezpieczne, ważę się ziomale od pieniędzy, mimo że nikt nie chce przeżyć życie w nędzy. Ważen żeby między bracmi była zawsze sztama, nawet gdy się zrodzi dramat, ważna jest rodzina a nie twoje przyjemnośći, chodź czasami się mówi za dużo w złości. Zadbaj by twa mama, w problemach nigdy nie pozostała sama, chęć do walki przeważa pokorę, gdy coś się należy wtedy poprostu to biorę. Co ma większą wartość, okładka książki czy jej zawarość, ważna siła twego serca a nie słabość, uważaj by złość nie zabiła ci rozsądku, przed bogiem i sobą trzeba pozostać w porządku. Bo jest więcej warte co w imię zasad widzisz świat zza krat, nie kurwa sprzedająca wartośći dla wolnośći. [Marcinek 3Z] Co większą wartość ma czy świadomość swoich wad, czy walka o lepszy świat wpisana w DNA, kontrast dobra i zła, codziennie ingranie z ogniem, łatwiej umrzeć dla sprawy niż przeżyć życie dla niej godnie. Charakterni, sumienni, całą dobę bliskim wierni, każdy to okręt i sternik, dzięki rymymo nieśmiertelni, wartość ideałów tym się rządzi nasza (...), patrzę na ludzi z góry chyba że im pomagam wstać. Chcesz być gwiazdą, myślisz że to jest super, im mała wyżej się wspina tym bardziej widać jej dupę, wielu los szkaradnie, ukolował w bagnie na dnie, jak się nie ma co się lubi to się kradnie co popadnie. Jedno wiem na pewno nawet gdy dopanie bieda, nikt z mojej ekipy, za pieniądze się nie sprzedaj, może będziesz grubą rybą a ja tylko płotką, ale ciebie i twój mochłot pozamiatam jedną zwrotką. [Dudek RPK] Co ma większą wartość ty odpowiedz sam sobie, Idź swoją drogą W zgodzie z panem bogiem, wiem co ci powiem posłuchaj mnie człowieku, o zdrowie trudno w dwudziestym pierwszym wieku. Co mam na myśli, pieniądze dają szczęscie, słowo za puźno tu pada coraz częściej, na mieście moda, w głowe soda zagląda, są rzeczy ważne i cenniejsze od kąta. Tak to wygląda poznasz swojego z czasem, tu jeszcze nie raz przeminiesz się z judaszem, ja razem z bratem wyciągam pomocną dłoń, jeszcze raz, prawdę znasz, CS, bliskich krąg. Mam to na względzie pamiętam o problemach, życie nie serwer nie pierdolony teatr, coś na ten temat ten temat jest dla ciebie, co ma większą wartość ja wiem, zapytaj siebie.

Dziennikarze Onetu Mateusz Baczyński i Janusz Schwertner opisali historię Janiny - jedynej kobiety w ośrodku w Gostyninie. Zdaniem lekarzy pracujących w ośrodku, Janina choruje na schizofrenię paranoidalną i w ogóle nie powinna w nim przebywać. Mimo to sąd nie zgadza się jej wypuścić W odniesieniu do tego tekstu rozmawiamy z byłą biegłą sądową, psycholog kliniczną i wiceprzewodniczącą Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Psychologów Katarzyną Sarnicką. Wyjaśnia ona czy w zakładach karnych, co decyduje o tym, że ktoś, kto popełnił przestępstwo, trafia do szpitala psychiatrycznego, a nie do zakładu karnego i odwrotnie - Nie wyobrażam sobie, aby osoby przebywające w Gostyninie, miały być pozostawione bez odpowiedniego wsparcia i oddziaływań terapeutycznych - mówi ekspertka Karolina Rogaska: Ktoś, kto jest zaburzony lub chory psychicznie, popełnił przestępstwo. Od czego zależy czy trafi do więzienia czy do szpitala psychiatrycznego? Katarzyna Sarnicka: Gdy istnieje podejrzenie choroby psychicznej lub wcześniej było prowadzone leczenie psychiatryczne, wtedy sąd lub prokuratura kieruje osobą podejrzaną o dany czyn karalny na badanie sądowo-psychiatryczne przeprowadzane przez dwóch biegłych sądowych psychiatrów i ewentualnie na badanie biegłego psychologa. Biegli psychiatrzy oceniają, czy w czasie popełnienia czynu karalnego dana osoba była poczytalna, czy nie. Poczytalność ocenia się na podstawie przeprowadzonego badania sądowo-psychiatrycznego, może ona być zachowana, ograniczona w znacznym stopniu, bądź zniesiona. Poczytalność orzeka się na czas trwania zarzucanego danej osobie czynu karalnego. Na podstawie wydanej opinii sądowo – psychiatrycznej sąd decyduje, co dalej. Jeśli ma wątpliwości odnośnie opinii może powołać kolejnych biegłych, obrońca też może złożyć wniosek o ponowne badanie przez inną parę biegłych psychiatrów czy innego biegłego psychologa. Opinia biegłych jest traktowana jako dowód w sprawie. Biegli oceniają, czy oskarżony był poczytalny w momencie popełniania przestępstwa? Tak. I podkreślę, że oceniają to psychiatrzy, nie psycholog. Sprawdzają, czy dana osoba była poczytalna. Artykuł 31 kodeksu karnego paragraf 1 brzmi: "nie popełnia przestępstwa ten, kto, z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych, nie mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem". Ale gdy ktoś choruje na schizofrenię, to cierpi na nią właściwie do końca życia. Schizofrenia jest chorobą przewlekłą, jednak przy odpowiednim leczeniu można funkcjonować bardzo dobrze społecznie, zawodowo, mogą być długie okresy remisji, czyli braku objawów psychotycznych. Wiele osób z diagnozą schizofrenii prowadzi normalne życie, pracuje, ma swoje rodziny, spełnia się w różnych rolach społecznych. Załóżmy, że osoba w stanie remisji choroby poszła do sklepu i coś ukradła. Może zostać uznana przez biegłych psychiatrów za w pełni poczytalną i nie jest wtedy orzekany środek zabezpieczający w postaci detencji, czyli kierowania na leczenie do ośrodka zamkniętego. Taka osoba może dostać tylko grzywnę lub karę więzienia w zawieszeniu. Nie zdarzają się epizody psychotyczne? To znaczy ktoś dobrze funkcjonuje, ale na dzień czy dwa jego zdrowy ogląd rzeczywistości się wyłącza? Nawrót może nastąpić w każdym momencie. Z mojego doświadczenia wynika, że pojawia się, gdy chory przerywa przyjmowanie leków. Mogą zdarzyć się krótkie epizody psychotyczne, ale to wymaga za każdym razem indywidualnego podejścia. Zdarzają się również takie nawroty, które są konsekwencją zażycia środków psychoaktywnych lub alkoholu. Czyli jeśli ktoś jest chory psychicznie i próbował kogoś zabić może trafić do więzienia? To bardzo rzadkie przypadki, ale tak - może się tak zdarzyć tak ja wspomniałam wyżej decyduje opinia biegłych psychiatrów. Jednak zazwyczaj jest orzekany środek zabezpieczający - wspomniana detencja. W zakładzie karnym jest zapewniona opieka dla chorych? Każdy zakład karny ma obowiązek dawać możliwość konsultacji stanu psychicznego oraz leczenia psychiatrycznego, czyli ma umowę o pracę ze specjalistą psychiatrą. Chodzi nie tylko o chorych, którzy trafiają za kratki, ale też o już osadzonych - oni też mogą przecież w każdym momencie przejść załamanie psychiczne. Przy niektórych zakładach karnych funkcjonują oddziały leczenia psychiatrycznego. A jak stan psychiczny skazanego jest bardzo zły? To ponownie są powoływani biegli, którzy orzekają czy nie należałoby tej osoby przenieść do szpitala psychiatrycznego. Wtedy jest orzekana przerwa w wykonywaniu kary. Takimi wskazaniami jest ciężka depresja endogenna, ostre zaburzenia psychotyczne, stan manii, ogólnie chodzi o takie stany, które z powodu choroby zagrażają danej osobie (próba samobójcza) lub innym osobom z otoczenia. Więźniowie mają dostęp do regularnej terapii? W zakładach karnych są zatrudnieni psycholodzy, przypuszczam, że część z nich ma także dodatkowe uprawnienia do prowadzenia terapii czy psychoterapii. Szczególnym miejscem jest Gostynin. Przebywa w nim Janina, bohaterka reportażu napisanego przez naszych dziennikarzy. To regionalny ośrodek psychiatrii sądowej - należy mieć wobec tego miejsca szczególne oczekiwania co do opieki psychiatrycznej? Tak, nie wyobrażam sobie, aby przebywające tam osoby miały być pozostawione bez odpowiedniego wsparcia i oddziaływań terapeutycznych. Oddziały sądowe mają wymóg zatrudniania oprócz lekarzy, także psychologów i psychoterapeutów, tak, aby osoby tam przebywające, mogły korzystać z tego rodzaju pomocy. Podpytuję, bo sytuacja Janiny w tym ośrodku jest naprawdę ciężka... Ta sprawa jest delikatnej natury, na pewno to są bardzo trudne decyzje. Z tekstu wynika, że pani Janina miała tendencje do bardzo impulsywnych zachowań i zapewne chciano uniknąć niebezpiecznych konsekwencji dla niej czy osób z otoczenia. Nie jest możliwa ocena jej stanu psychicznego czy zaistniałych okoliczności bez bezpośredniego badania, rozmowy z panią Janiną, a także bez dokładnego czytania akt oraz dokumentacji medycznej. Jednak bez wątpienia ta kobieta cierpi i warto myśleć o tym, jak można jej pomóc. Najlepiej w tym zadaniu spełniłby się dobrze przygotowany adwokat.

Zachorowanie na raka jest obecnie jedną z najstraszniejszych sytuacji, jaka może się nam przytrafić. Nieprzypadkowo w setkach książek, filmów i seriali występuje scena, w której lekarz z przejęciem informuje pacjenta, że jego obecne życie właśnie się rak to wyrok?Moment diagnozy jest zazwyczaj zdarzeniem traumatycznym. Nawet jeśli osoba miała jakieś podejrzenia i lęki związane z chorobą, to istniała jeszcze nadzieja. Tymczasem chwila usłyszenia „wyroku” jest momentem granicznym, w którym wali się cały świat, dlatego pojawiają się bardzo silne, negatywne emocje (szok, gniew, złość, lęk, rozpacz, żal, poczucie niesprawiedliwości). Potem następuje seria ryzykownych i bardzo nieprzyjemnych interwencji medycznych w tym radioterapia i chemioterapia. Jednak w powszechnym przekonaniu medycyna jest bezsilna w konfrontacji z „cesarzem wszech chorób, królem tego, co najstraszniejsze”, jak określa raka amerykański onkolog, laureat nagrody Pulitzera Siddhartha dziwi wiec, fakt, że już samo słowo rak budzi grozę i beznadzieję. Człowiek, dla którego śmiertelność była tylko abstrakcyjnym pojęciem, zostaje brutalnie skonfrontowany z perspektywą końca życia. Dlatego dużą rolę w procesie wsparcia psychicznego w chorobie nowotworowej odgrywa świadomość specyfiki sytuacji osoby chorej związana z psychologią poziom stresu utrudnia podejmowanie dobrych decyzjiSilne negatywne emocje wiążą się także z odczuwaniem stresu, czyli napięcia w organizmie z powodowanego poważnym zagrożeniem dla zdrowia. Niektóre osoby doświadczają wtedy uczucia bólu, duszenia lub kłucia w okolicach brzucha i klatki piersiowej. Może także pojawić się sztywność ciała, drżenie rąk, uczucie gorąca oraz zwiększona potliwość. W sytuacji stresowej może występować też natłok bolesnych myśli oraz poczucie, że nie mamy siły, by poradzić sobie z problemami. Jest to o tyle niekorzystne, że odczuwając wysoki poziom stresu i negatywnych emocji bardzo trudno podejmować dobre decyzje i dbać o samo doświadczanie silnego stresu osłabia układ odpornościowy. Z badań Segerstroma i Millera (2004) wiadomo, że wysoki poziom stresu i depresji wpływa negatywnie na ilość komórek NK (ang. natural killers), które odgrywają ważną rolę w walce z nowotworem w układzie odpornościowym. Dodatkowo doświadczanie bolesnych emocji często sprawia, że podejmujemy zachowania niekorzystne dla zdrowia. Niektóre osoby nie radząc sobie ze stresem, nadużywają alkoholu i palą papierosy, inne natomiast objadają się słodyczami lub rezygnują aktywności a funkcjonowanie w rolach społecznychDoświadczenie choroby nowotworowej utrudnia także funkcjonowanie społeczne. Osoby chore tracą często poczucie indywidualności. Ktoś, kto miał swoje życie, karierę, zainteresowania, poglądy staje się po prostu pacjentem, niepewnym i bezbronnym w nierównej konfrontacji z często bezdusznym systemem opieki zdrowotnej. Psycholog społeczny Robert Cialdini w słynnej książce „Wywieranie wpływu na ludzi” opisuje, jak łatwo ulegamy autorytetom w kontaktach z lekarzami, a w sytuacji, gdy od danego specjalisty zależy nasze życie, prawdopodobnie ta reguła działa jeszcze silniej. Dodatkowo konieczność hospitalizacji może zaburzyć codzienne funkcjonowanie, co także wpływa na poczucie bezradności, niepewności i ogólne wrażenie utraty kontroli nad życiem. Niestety z badań naukowych wynika, że taka postawa jest związana z wyższym poziomem stresu oraz podejmowaniem zachowań niekorzystnych dla psychikę chorego na nowotwór, a także planując odpowiednie wsparcie w walce z rakiem, warto pamiętać, że każdy człowiek jest inny. Różnimy się wrażliwością, temperamentem, doświadczeniem życiowym i generalnie podejściem do życia. W sytuacji poważnej choroby umysł większości osób zaczyna kreować czarne scenariusze i plastyczne obrazy prezentujące cierpienie, rozpacz i śmierć. Jednak każda osoba nieco inaczej doświadcza lęku i niepewności. Niektórzy interpretują raka jako karę za grzechy, inni natomiast widzą w chorobie szansę na zmianę życia na lepsze. Uniwersalne jest natomiast wrażenie momentu przełomowego, po którym życie nie będzie już takie i otwarta komunikacja podstawą wsparcia psychicznego w chorobie nowotworowejPo podjęciu leczenia lęk może się zmniejszyć, ponieważ konkretne działania rodzą nadzieję na wyzdrowienie. Jednak skutki leczenia, są bardzo dotkliwe. Z powodu zabiegów medycznych, hospitalizacji i złego stanu zdrowia całe życie ulega dezorganizacji. Problemem staje się zmęczenie, utrata włosów, mdłości, ból i osłabienie. Często ma również miejsce zmiana ról w rodzinie, co w połączeniu z niemożnością pracy może obniżyć poczucie wartości i prowadzić do beznadziei. Szczególnie po chemioterapii mogą mieć miejsce wahania nastroju, drażliwość, problemy z pamięcią czy zaburzenia snu. Choroba jest także testem dla otoczenia pacjenta, ponieważ skrajne emocje mogą prowadzić do konfliktów i nieporozumień. Niektóre relacje wyjdą z tej próby wzmocnione, inne osłabione, a nawet zniszczone. Wielu chorych obawia się prosić o pomoc z powodu wstydu, ale też z obawy przed byciem obciążeniem dla bliskich. Dlatego podstawą wsparcia psychicznego w chorobie nowotworowej jest szczera i otwarta pozorom okres następujący po leczeniu nie jest wyłącznie radosną sielanką. Większość osób doświadcza lęku przed nawrotem choroby, który może występować nawet dekadę po wyzdrowieniu. Osoby te żyją z piętnem śmierci, co określa się „Syndromem Miecza Damoklesa”*. Innym istotnym problemem jest konieczność powrotu do roli osoby zdrowej. Otoczenie społeczne zazwyczaj próbuje zamknąć ten traumatyczny rozdział życia i zostawić za sobą wszystko związane z chorobą, oczekując od chorego natychmiastowego powrotu do normalności. Niestety psychika chorego na raka tak nie działa. Były już pacjent wciąż doświadcza wielu skutków choroby oraz leczenia, a trudne emocje związane z poczuciem żalu, straty i cierpienia są tak samo realne, jak podczas choroby. Dodatkową kwestią utrudniającą powrót do normalności jest możliwa zmiana struktury rodziny. Osoba chora często bywa wyłączona z typowego trybu życia związanego z obowiązkami i określonymi rolami. Ktoś inny przejął te zadania, co może generować konflikty po powrocie. Metaforycznie powyższe zagadnienia określa się „Zespołem Lazarusa”**.Wznowa raka, a kondycja psychiczna osoby chorejSytuacja nawrotu choroby może być najtrudniejszym etapem, związanym z poczuciem porażki i beznadziei. W momencie nawrotu staje się jasne, że nie ma mowy o szybkim i trwałym wyzdrowieniu. Osoba, która wcześniej świętowała koniec leczenia, zamknęła za sobą ten trudny rozdział i prawdopodobnie stworzyła wizję nowej, lepszej przyszłości zostaje skonfrontowana z koniecznością powtórzenia bolesnych doświadczeń. Jednocześnie nadzieja na powrót do zdrowia jest mniejsza i może pojawić się silne zwątpienie w sens cierpienia (bolesne zabiegi, chemioterapia, radioterapia), skoro choroba okazała się silniejsza. W kondycji psychicznej osoby chorej po nawrocie może dominować rozpacz i lęk przed śmiercią, która tym razem jest jeszcze bardziej realna niż przy pierwotnej charakterystyka psychiki chorego na raka może być pomocna w procesie wsparcia w chorobie nowotworowej. Należy jednak pamiętać, że część osób chorych onkologicznie względnie dobrze radzi sobie ze stresem i nie wymaga specjalistycznej pomocy. Z danych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego wynika, że mniej więcej połowa osób w takiej sytuacji doświadcza na tyle dużego natężenia stresu i negatywnych emocji, że wskazana jest pomoc specjalisty. Jeśli więc zauważamy u siebie lub osoby bliskiej opisane wcześniej reakcje oraz objawy warto rozważyć skorzystanie z pomocy psychologicznej w chorobie nowotworowej. Takie rozwiązanie może pomóc nam lepiej zrozumieć specyfikę tej trudnej sytuacji, a także w pełni wykorzystać istniejące możliwości wsparcia w walce z rakiem, jak i poprawy jakości życia osoby chorej.* Miecz Damoklesa jest metaforą kruchości życia oraz ciągłej świadomości zagrożenia. W oryginalniej historii Damokles leżał na łożu, a nad nim wisiał ostry miecz na końskim włosiu. Dla osób chorych na nowotwór miecz może symbolizować samego raka, ale też inwazyjne procedury medyczne – chemioterapia, radioterapia, operacje.* * Zespół Lazarusa – biblijny Łazarz, zmarł i został wskrzeszony przez Jezusa. W tej metaforze rak oznacza zderzenie z własną śmiertelnością. Niemal każda osoba chora na nowotwór w jakimś stopniu rozważa możliwość, że umrze, dlatego moment wyzdrowienia jest symbolicznym powrotem do życia, co poza radością wiąże się także ze stresem i koniecznością odnalezienia na nowo swojej roli w świecie S., Pokojska, A., & Dzierzgowski, J. (2013). Cesarz wszech chorób: biografia raka. Wydawnictwo R. B. (2009). Wywieranie wpływu na ludzi-teoria i praktyka. Gdańskie Wydawnictwo J., Kaczor, K., & Kocur, J. (2008). Poczucie umiejscowienia kontroli oraz nadzieja podstawowa jako cechy korelujące z psychicznym przystosowaniem do choroby nowotworowej u kobiet z rakiem piersi–doniesienie wstępne. Psychiatria i Psychologia Kliniczna, 8(3), W., Cybulski, M., & Strzelecka, M. (2009). Rola poczucia umiejscowienia kontroli w kształtowaniu wybranych zachowań zdrowotnych S. C., & Miller, G. E. (2004). Psychological stress and the human immune system: a meta-analytic study of 30 years of inquiry. Psychological bulletin, 130(4), Walden-Gałuszko, K. (2011). Psychoonkologia w praktyce klinicznej. Wydawnictwo Lekarskie Psychiatric Association (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders, 5 edn. (DSM-V). Washington, DC: Dawid Koliński

Usłyszenie, że jest się chorym na raka jest traumatycznym momentem w życiu człowieka. Pojawia się wtedy wiele trudnych emocji – złość, gniew, żal, lęk, smutek. Jak pacjenci przechodzą przez proces psychicznej adaptacji? Jak reagują w gabinecie lekarza? Co dzieje się z ich psychiką na różnych etapach choroby? Najpierw przede wszystkim trudno pogodzić się z diagnozą. Pacjenci mówią: „To nie może być prawda”. Następnie wielu pacjentów przeżywa złość – „Dlaczego mnie to spotkało?! To niesprawiedliwe!”. Na tym etapie chory zdaje sobie sprawę, że ustalone rozpoznanie jest trafne, jednakże reaguje gniewem, często skierowanym ku bliskim lub lekarzowi, który tę chorobę znaną reakcją w procesie przystosowania jest targowanie się – z losem, siłą wyższą, biologią własnego organizmu itd. Wówczas pacjent myśli: „A może, jeśli teraz zacznę żyć zdrowo, będę się dobrze odżywiać – może nie jest za późno, może choroba się wycofa?”.W tym stanie najczęściej pojawia się poczucie beznadziejności i bezradności – „Nic już nie ma sensu w moim życiu. Pewnie i tak niebawem umrę…”. Proces przystosowania prowadzi ostatecznie do przyjęcia faktu wystąpienia złość, smutek są w pewnym momencie niezbędne do tego, aby ostatecznie świadomie przyjąć do wiadomości, że jest się chorym. Taki moment jest potrzebny, aby podjąć walkę z nowotworem. Odczucia i emocje, które mogą się pojawić w chorobie nowotworowej: szok, złość, gniew, lęk, rozpacz, żal, poczucie niesprawiedliwości i pytania: "Dlaczego ja?”. Problemy psychiczne w chorobie nowotworowej Zdarza się jednak, że proces przystosowania do choroby nie przebiega prawidłowo, a u pacjenta dochodzi do wystąpienia objawów, których intensywność i czas utrzymywania się wskazują na wystąpienie zaburzeń psychicznych. Do najczęstszych stanów wymagających specjalistycznej pomocy psychoterapeutycznej i/lub psychiatrycznej zaliczamy zaburzenia lękowe i lękowe są najczęściej spotykanymi zaburzeniami psychicznymi wśród pacjentów onkologicznych. Niektórzy badacze podają, że dotykają one nawet 28% tej wzmacnia wizja śmierci, chemioterapia, zmieniający się wygląd, utrata zdrowia, pasji, dawnego życia. Jeśli pacjent nie zostanie zaopiekowany, może doprowadzić to do ataków paniki, podczas których występuje nasilone objawy, takie jak: przyśpieszone bicie serca, pocenie się, ucisk w głowie, bóle, zawroty, Dla kogo tak naprawdę jest psychoterapia?Pacjenci bardzo często odczuwają też niepokój, to uczucie, które występuję przez większość choroby. Nawet u pacjentów, którzy zakończyli już leczenie mogą pojawić się syndrom Damoklesa. Charakteryzuje je ciągłe poczucie, że zagrożenie prędzej czy później powróci. I jest to jedynie kwestia efekcie, osoba taka przeżywa lęk na samą myśl o tym, że to nastąpi, nie koncentrując się na tym, iż leczenie onkologiczne zostało zakończone sukcesem i obecnie nie ma medycznych powodów do przykładem zaburzenia lękowego występującego u pacjentów onkologicznych i ich bliskich jest kancerofobia, czyli lęk przed zachorowaniem na nowotwór. U pacjenta może dotyczyć obaw przed rozpoznaniem innej choroby nowotworowej, a u bliskich – przed zachorowaniem na Jak rozmawiać z umierającym na raka? Psychoonkolog podpowiada, jak pomócDepresja w chorobie nowotworowej Ryzyko wystąpienia depresji jest największe u pacjentów, u których ustalono rozpoznanie choroby nowotworowej lub otrzymujących informacje o nawrocie choroby albo niepowodzeniu zastosowanego leczenia. Występują u pacjentów onkologicznych nawet trzy razy częściej niż u osób zdrowych. Najwyższe wskaźniki depresji obserwuje się u pacjentów z nowotworami trzustki oraz głowy i szyi. Depresja jest leczona farmakologicznie oraz za pomocą a choroba nowotworowa U pacjentów onkologicznych obserwuje się także objawy zespołu stresu pourazowego (post traumatic stress disorder, PTSD). Mogą one wynikać z urazu psychicznego związanego z diagnozą i leczeniem, zwłaszcza jeśli pacjent doświadcza nieoczekiwanych i silnie wyniszczających skutków ubocznych PTSD, które mogą wystąpić w chorobie nowotworowej: natrętne wspomnienia, niepokojące sny, retrospekcja, odtwarzanie przeżyć doznawanych w przeszłości, wysoki niepokój emocjonalny, trwanie unikanie bodźców związanych z traumą, zwiększone pobudzenie fizjologiczne, nadmierna czujność, wysoki poziom lęku, bezsenność, częste ataki paniki, nadmiernych strach. Majaczenie w chorobie nowotworowej Poważnym zaburzeniem psychicznym, który stanowi efekt niepożądany leczenia przeciwbólowego lub zaawansowania choroby nowotworowej, jest stan nazywany majaczeniem (delirium).Występuje u niemal 85% pacjentów w ich ostatnich dniach życia i cechuje się zaburzeniami świadomości, nadmiernym pobudzeniem lub przeciwnie – skrajnym wycofaniem i brakiem kontaktu, urojeniami, niekiedy halucynacjami. Stan ten jest bliski psychozie. Może skłonić pacjenta do podjęcia próby psychiczne wymagają specjalistycznego leczenia. W chorobie warto skorzystać z pomocy psychoonkologa.

Etykiety typu świrus, dziwak, cudak czy oszołom... wciąż funkcjonują i mają ogromny wpływ na nasz stosunek do chorych psychicznie – niechęć czy empatia?Mimo dużej chęci akceptacji jesteśmy raczej skłonni do piętnowania osób chorych psychicznie. Chcąc nie chcąc, śmiejemy się z dziwacznych zachowań. Zdarza się nam również wydawać potępiające sądy. Mamy tendencje do odsuwania się od osób, które jakoś odbiegają od „normy” – bo przecież „kto z kim przystaje, taki się staje”.Często uważamy, że osoba chora psychicznie sama jest sobie winna odrzucenia ze strony otoczenia. Nie widzimy tego, że jej zachowanie jest skutkiem wielu przebytych traum. Dużo wynika też z wrodzonych uwarunkowań. Z jakiegoś powodu jesteśmy skłonni empatyzować i wspierać osoby chore fizycznie, a nie wykazujemy takiej postawy wobec psychicznie powinien zatem dziwić fakt, że osoby chore psychicznie często wstydzą się swojej choroby. Już samo przyznanie się do korzystania z psychoterapii bywa trudne, nie wspominając wizyt u psychiatry, a tym bardziej w szpitalu „dla świrów”. Większość osób słusznie nie chce przyznawać się do korzystania z tego typu pomocy. Etykiety typu świrus, dziwak, cudak czy oszołom… wciąż funkcjonują i mają ogromny wpływ na nasz stosunek do chorych choregoNaszą niechęć do osób chorych psychicznie może budzić ich odmienny sposób myślenia, przeżywania czy zachowania w danych sytuacjach. Trudno jest nam zrozumieć, dlaczego ktoś cały czas jest smutny mimo „obiektywnego” szczęścia lub nieustannie myje ręce? Tym bardziej niezrozumiałe są dla nas cięższe objawy, powodujące oderwanie od rzeczywistości, takie jak urojenia czy halucynacje. Być może zrozumiemy dane objawy, jeżeli przestaniemy je oceniać?Kontakt z osobami chorymi psychicznie jest trudny i wymagający. Mają one często ubogie życie wewnętrzne. Niekiedy niemożliwe staje się zbudowanie satysfakcjonującej relacji z daną osobą. Podczas rozmowy może zalewać nas fala różnych nieprzyjemnych emocji, możemy czuć się po niej zmęczeni lub znudzeni. Zdarza się tak, że w relacji z osobą chorą psychicznie nie spotkamy się z naturalnymi zachowaniami interpersonalnymi, takimi jak wdzięczność za otrzymaną pomoc. To rodzi naturalną frustrację i wymaga więcej, osoby chore psychicznie budzą duży niepokój wśród społeczeństwa, ze względu na nieprzewidywalność ich zachowania. Oczywiście, kontakt z osobą chorą psychicznie bywa niebezpieczny. Może nie być ona świadoma swojego zachowania lub nie radzić sobie z impulsami agresywnymi. Jest to jednak mały odsetek chorych psychicznie i zdarza się to zdecydowanie rzadziej niż powszechnie także:Choroba afektywna dwubiegunowa – jak z nią żyć?Co to znaczy „być chorym psychicznie”?Niekiedy mamy tendencje do wydawania opinii na temat choroby psychicznej, bazując na kontakcie z jedną osobą, która jest chora. Tworzymy teorie na podstawie jednego przypadku. Mimo nielogiczności takiego myślenia, jesteśmy przekonani o swojej zastanowić się nad tym, co tak naprawdę oznacza bycie chorym psychicznie. Często brak wiedzy „wypełniany” jest fałszywymi wyobrażeniami. Często pochodzą one z filmów lub opowieści, gdzie przedstawiane są skrajne przypadki lub nieprawdziwe historie. Gdy spróbujemy zdefiniować chorobę psychiczną, możemy mieć z tym duży kłopot. Jest to bardzo szerokie pojęcie. Jest wiele rodzajów i typów chorób psychicznych, różniących się objawami, długością ich trwania, nasileniem. Ponadto każda osoba inaczej radzi sobie z chorobą. Zależy to przede wszystkim od jakości podjętego leczenia oraz wsparcia społecznego. A zatem ta sama choroba może mieć zupełnie odmienny wpływ na codzienne funkcjonowanie danej chorobie psychicznej należy myśleć jako o pewnym kontinuum na skali zdrowie vs choroba. Nie ma wyraźnej granicy pomiędzy jednym a drugim. Można więc stwierdzić, że każdy z nas jest trochę chory i zdrowy. Poza tym choroba psychiczna jest bardzo dynamiczna. W zależności od danych wydarzeń życiowych jej objawy mogą się nasilać lub osłabiać. Być może doświadczyłeś stanów lękowych w stresującym okresie w pracy lub depresyjnego nastroju po poniesionej porażce?Nasza „ciemna strona”Warto uświadomić sobie, że kontakt z osobą chorą psychicznie konfrontuje nas z naszą „ciemną” stroną. Często uruchamia w nas myśli, emocje czy zachowania, których nie chcemy w sobie zobaczyć i poznać. Trudno jest dostrzec to, że mamy podobnie. Wolimy być tymi lepszymi. Niekiedy celowo spotykamy się z „wariatami”, aby podbudować swoją wartość. Myślimy – „nie jest ze mną tak najgorzej”. Niekiedy dajemy to odczuć danej osobie, dewaluujemy ją, a tym samym jeszcze bardziej osłabiamy już i tak kruche i chwiejne poczucie i wsparcie osoby chorej psychicznie nie oznacza bynajmniej pobłażliwości dla jej zachowania, infantylizowania czy bagatelizowanie jej objawów. Powinniśmy zauważać to, co się dzieje i komunikować to, co widzimy nie wartościując jej zachowania. Dobrze też jest wskazać źródła specjalistycznej pomocy. Czasami nie chcemy uświadomić komuś takiej konieczności, nadmiernie obawiając się reakcji danej kontakcie z osobą chorą psychicznie nie możemy zapomnieć o najistotniejszym fakcie. Nie powinno umknąć nam to, że pod „dziwacznymi” objawami ukrywa się zraniony człowiek, który pragnie naszej miłości. Niekiedy tracimy tę perspektywę, uprzedmiatawiamy osoby chore, a co za tym idzie odrzucamy je. W ten sposób pogłębia się ich cierpienie. Choroba już sama w sobie powoduje społeczną izolację, a brak wsparcia i pomocy skutkuje podwójnym osamotnieniem. Spróbujmy zatem „nie uciekać”. Po czasie przekonamy się, jak płynna jest granica między zdrowiem a chorobą, a miłość może uleczyć to, co słabe i także:Zaburzenia psychosomatyczne, czyli jak zrozumieć swoje ciałoCzytaj także:Choroba psychiczna. Dla medycyny wciąż tajemnica, dla nas wciąż tabu

Zgodnie ze swoją misją, Redakcja dokłada wszelkich starań, aby dostarczać rzetelne treści medyczne poparte najnowszą wiedzą naukową. Dodatkowe oznaczenie "Sprawdzona treść" wskazuje, że dany artykuł został zweryfikowany przez lekarza lub bezpośrednio przez niego napisany. Taka dwustopniowa weryfikacja: dziennikarz medyczny i lekarz pozwala nam na dostarczanie treści najwyższej jakości oraz zgodnych z aktualną wiedzą medyczną. Nasze zaangażowanie w tym zakresie zostało docenione przez Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia, które nadało Redakcji honorowy tytuł Wielkiego Edukatora. Sprawdzona treść data publikacji: 15:35, data aktualizacji: 14:56 Konsultacja merytoryczna: Lek. Paweł Żmuda-Trzebiatowski ten tekst przeczytasz w 5 minut Psychoza to zaburzenia psychiczne, charakteryzujące się zaburzeniem postrzegania rzeczywistości i brakiem krytyki wobec objawów choroby. Wyróżnia się wiele różnych typów psychozy, o odmiennych przyczynach, różnym przebiegu i zróżnicowanym leczeniu, jednak wspólnym mianownikiem są halucynacje i urojenia. KatarzynaBialasiewicz / iStock Potrzebujesz porady? Umów e-wizytę 459 lekarzy teraz online Objawy psychozy Typy psychozy Objawy psychozy Początkowe objawy większości typów psychozy są zwykle dość podobne. Zaliczamy do nich: - zmiany nastroju, - wyizolowanie, - problemy z pamięcią i koncentracją, - zaburzenia snu i apetytu, - spadek energii i brak motywacji do podejmowania działań. Psychozy w bardziej zaawansowanym stadium charakteryzują się następującymi objawami: - halucynacje: omamy słuchowe, wzrokowe, czuciowe i zapachowe; - urojenia różnego typu, np. urojenia prześladowcze (przekonanie o byciu śledzonym, podsłuchiwanym), urojenia odsłonięcia (przekonanie, że ktoś czyta w naszych myślach); - niestabilność emocjonalna, wyizolowanie, nieumiejętność nawiązywania i utrzymywania relacji z innymi ludźmi; - częste napady lęku, zwykle bez wyraźnej przyczyny; - dezorganizacja zachowania, polegająca na nadmiernym pobudzeniu lub spowolnieniu ruchowym oraz podejmowaniu niezrozumiałych zachowań; - dezorganizacja myśli, objawiająca się tworzeniem krótkich, zdawkowych wypowiedzi, niejednokrotnie zupełnie nieadekwatnych do sytuacji; - chłód emocjonalny – trudności w przeżywaniu i wyrażaniu uczuć. O niepokojących objawach porozmawiaj ze specjalistą. Możesz skorzystać z opcji e-wizyty z psychiatrą, gdzie podczas czatu online komfortowo porozmawiasz o swoich problemach. Zapisz się na konsultację online i otrzymaj fachową poradę bez wychodzenia z domu. Typy psychozy Choć wszystkie typy psychozy mają wiele elementów wspólnych, to jednak – ze względu na rozwój i przebieg choroby, sposób leczenia oraz grupy ryzyka – każdy z nich stanowi odrębną jednostkę chorobową. Oto najczęściej występujące odmiany psychozy: 1) Psychoza schizoafektywna – stan chorobowy, w którym występują objawy zarówno z grupy psychoz, jak i zaburzeń nastrojów (depresja, mania). Objawy psychotyczne pojawiają się równocześnie z zaburzeniami nastroju, mogą jednak występować także samodzielnie, pomiędzy epizodami depresji czy manii. Ze względu na typy połączeń objawów, wyróżniane są: a) psychoza maniakalna – charakteryzuje się podwyższonym i drażliwym nastrojem oraz występowaniem charakterystycznych dla psychozy objawów: urojeń, halucynacji i dezorganizacji zachowania oraz myśli; b) psychoza depresyjna – odznacza się obniżonym nastrojem oraz występowaniem charakterystycznych dla psychozy objawów: urojeń, halucynacji i dezorganizacji zachowania oraz myśli; c) psychoza maniakalno-depresyjna, zwana także typem mieszanym psychozy schizoafektywnej – dla tego typu bardzo charakterystyczne są wahania nastroju: od manii i depresji do pozornego powrotu do zdrowia psychicznego. 2) Psychoza poporodowa – skrajna reakcja na pojawienie się dziecka, zdecydowanie silniejsza i bardziej niebezpieczna niż baby blues czy depresja poporodowa. Pojawia się w terminie od kilku dni do kilku miesięcy po porodzie. Początkowe objawy to odgrodzenie się od bliskich, niechęć do wykonywania codziennych obowiązków, zwłaszcza do opieki nad noworodkiem, unikanie kontaktu z dzieckiem. Po pewnym czasie pojawia się nieuzasadniona podejrzliwość wobec bliskich. Młoda matka zaczyna miewać myśli o wyrządzeniu dziecku krzywdy, przy czym zdaje sobie sprawę z absurdalności swoich wyobrażeń. W bardziej zaawansowanym stadium choroby kobieta ma omamy, najczęściej słuchowe – słyszy głosy, które namawiają ją do wyrządzenia krzywdy dziecku lub sobie. Psychoza poporodowa stwarza zagrożenie dla zdrowia oraz życia matki i dziecka dlatego, w przypadku rozpoznania, leczenie trzeba rozpocząć natychmiast. 3) Psychoza alkoholowa – powstaje w wyniku nadużywania alkoholu, zwykle po wielu latach trwania w nałogu. Pojawia się w ciągu 2-4 dni po odstawieniu alkoholu i występuje w kilku odmianach: a) majaczenie alkoholowe – odznacza się występowaniem nieuzasadnionego lęku, przeradzającego się w manię prześladowczą, któremu towarzyszą zaburzenia świadomości. Znamienna dla tego stanu psychicznego jest także bezsenność. Mogą wystąpić omamy wzrokowe, najczęściej w postaci pełzających po ciele insektów; b) zespół Otella (paranoja alkoholowa) – psychoza dotykająca uzależnionych od alkoholu mężczyzn (w pewnych przypadkach dotyka również kobiet). Przejawia się nadmierną, chorobliwą zazdrością wynikającą z paranoicznego urojenia o rzekomej zdradzie partnerki. Każde nietypowe zachowanie kobiety bywa odbierane jako niezaprzeczalny dowód niewierności; c) halucynoza alkoholowa – objawiająca się silnymi halucynacjami, zwłaszcza wzrokowymi (słynne białe myszki) i słuchowymi (np. głosy namawiające do zabójstwa). Halucynozie alkoholowej często towarzyszy silna agresja, którą trudno racjonalnie wytłumaczyć; d) psychoza Korsakowa – dla tej odmiany psychozy alkoholowej charakterystyczne są problemy z pamięcią. Chory często ma "dziury w pamięci", następuje utrata wielu wspomnień, które wypełniane są zmyślonymi historiami. Znamienna jest nieumiejętność odróżnienia czasu rzeczywistego od wspomnień i urojeń. 4) Psychoza paranoidalna – rzadko występuje samoistnie, częściej jest efektem schizofrenii lub odurzenia narkotykowego. Jej cechy charakterystyczne to przede wszystkim omamy słuchowe oraz urojenia, zwłaszcza prześladowcze. W przypadku nie tylko zaburzeń psychicznych, ale również pracy poszczególnych narządów, warto wykonać badania diagnostyczne, w tym te, dzięki którym wykryte zostaną zaburzenia funkcjonowania trzustki. Wskazaniem do badań jest długotrwałe przyjmowanie leków. Sprawdź też: Halucynoza dotykowa, czyli obłęd pasożytniczy Treści z serwisu mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie. Potrzebujesz konsultacji lekarskiej lub e-recepty? Wejdź na gdzie uzyskasz pomoc online - szybko, bezpiecznie i bez wychodzenia z domu. psychoza urojenia halucynacje Zaburzenia psychiczne Atakowały policjantów i gryzły medyków. Oto historia bliźniaczek z psychozą Sabina Eriksson wyciągnęła nóż i zabiła swojego gospodarza. Po chwili wybiegła z mieszkania, okładając się po głowie młotkiem, a gdy jeden z przechodniów... Tomasz Gdaniec Błędna diagnoza lekarska dramatyczna w skutkach. Pomylili udar mózgu z psychozą 24-letnia kobieta doznała udaru mózgu, a udzielający pomocy lekarze zdiagnozowali u niej psychozę i skierowali na dalsze leczenie psychiatryczne. Dlaczego kobieta... x-news Koszmary u dzieci mogą zwiastować psychozy Dzieci, które w wieku 12 lat często mają koszmary lub doświadczają lęków nocnych, mogą być bardziej narażone na objawy psychotyczne w późniejszym wieku -... Nadmiar glutaminianu może wywołać psychozę schizofreniczną Wzmożona aktywność glutaminianu w mózgu sprzyja rozwojowi schizofrenii u osób narażonych na ryzyko wystąpienia tej choroby - sugerują wyniki badań opublikowane na... Psychozy związane są dziś głównie z Internetem, telewizją i kamerami W czasach Junga wiele osób przeżywających psychozy czuło się prześladowanych przez Jezuitów. W czasach współczesnych częściej występują urojenia związane z... Morderca chorował, ale nie chciał się leczyć. Ciało ofiary powiesił na krzyżu Śmierć Stanisława Salwerowicza wstrząsnęła Kielecczyzną. 76-latek poszedł do zakładu stolarskiego sąsiada po zamówione drzwi i nigdy nie wrócił. Mieszkańcy wsi... Tomasz Gdaniec Najwybitniejsi matematycy XX wieku na granicy pomiędzy geniuszem a obłędem "Nie śmiem twierdzić, że istnieje bezpośrednia relacja między matematyką a szaleństwem, ale nie mam wątpliwości, że genialni matematycy cierpią przez swe... Monika Zieleniewska | Medonet Urojenia - mogą być objawem chorób psychicznych. Przyczyny, rodzaje urojeń, diagnozowanie i leczenie Urojenia to niepotwierdzone i wyimaginowane przekonania, wydarzenia, sytuacje, które chora osoba postrzega jako prawdziwe. Najczęstszą przyczyną jest choroba... Anna Krzpiet Pernazinum - skład, działanie, wskazania i przeciwwskazania do stosowania Pernazinum to lek stosowany w psychiatrii w celu leczenia ostrej i przewlekłej schizofrenii oraz ostrych i przewlekłych psychoz z urojeniami i halucynacjami. Depersonalizacja Depersonalizacja to termin powiązany ze zmienionym, patologicznym odczuwaniem siebie. Schorzenie to występuje u nawet 20% społeczeństwa i zaliczane jest do...

Choroba psychiczna to stan zaburzenia postrzegania realnej rzeczywistości. Jak rozpoznać chorobę psychiczną? Chory ma omamy i urojenia oraz zaburzony tok myślenia. W chorobie psychicznej fałszywy odbiór lub przeżywanie świata prowadzi do dziwacznych, nieuzasadnionych sytuacją zachowań i działań. Poznaj różne objawy choroby psychicznej. Spis treściChoroba psychiczna - objawyCo robić kiedy podejrzewamy chorobę psychiczną u kogoś bliskiego Choroba psychiczna jest formą nieświadomej ucieczki chorego od świata realnego. Jak rozpoznać chorobę psychiczną? W mniejszym lub większym stopniu chory zatapia się w świecie będącym wytworem jego umysłu. Objawem choroby psychicznej jest to, że fragmenty realności mieszają się z urojeniami albo są przeżywane w trudny do wytłumaczenia sposób. Zwykle choroba psychiczna wiąże się z dużym cierpieniem jakiego doznaje chory. Nie zawsze jednak całkowicie zaburza życie chorego i zmienia jego kontakty z rzeczywistością. Leczenie pozwala chorym na schizofrenię, depresję czy chorobę dwubiegunową prowadzić normalne życie. Depresja - choroba śmiertelna Choroba psychiczna - objawy Określenie co jest chorobą psychiczną w rozumieniu medycyny, a co tylko zaburzeniem nieustannie się zmienia. Schorzenia, które jeszcze niedawno były w rejestrze chorób przesuwa się do zaburzeń. Są jednak objawy, na tyle niepokojące, że mogą z dużym prawdopodobieństwem sugerować chorobę psychiczną. Zaburzenia myślenia. Tok myśli osoby chorej psychicznie jest zdezorganizowany. Objawia się to na przykład w nagłym przeskakiwaniu do zupełnie innych, nie związanych z poprzednimi wątków. W myślach panuje chaos. Wątki urywają się, chory nie kończy myśli. W rozmowie trudno za taka osobą nadążyć i w ogóle zorientować się o czym mówi. Rozkojarzenie, urywanie myśli lub przeciwnie pojawienie się jednej lub kilku myśli, do których chory obsesyjnie wraca - mogą świadczyć o chorobie psychicznej. Urojenia czyli fałszywe przekonania, których nie można zbić żadnymi racjonalnymi i logicznymi argumentami. Chory może mieć przekonanie, że ktoś go śledzi lub zagraża mu, może mu się wydawać, że jest wszechmocny, uważa, wbrew wszelkim racjonalnym przesłankom, że może zostać bogaczem, wodzem, zbawicielem... Fałszywie interpretuje zachowania, np. przypadkowe potrącenie w autobusie interpretuje jako celowy atak na siebie. Repertuar takich fałszywych przekonań i interpretacji jest nieograniczony. Omamy. To z kolei fałszywe lub nieprawdziwe doznania zmysłowe. Chory słyszy głosy, dla innych niesłyszalne, widzi coś, czego nie ma, odczuwa smaki, których inni nie czują itd. Omamy najczęściej idą w parze z urojeniami. Zmiany uczuciowe. Chory doznaje stanów emocjonalnych nieadekwatnych do rzeczywistości. Wybucha irracjonalnym gniewem, staje się nadmiernie pobudzony lub przeciwnie - ospały. Ma napady lęku albo śmiechu, które dla otoczenia są zupełnie nieuzasadnione. Emocje te są spowodowane zaburzonym myśleniem i postrzeganiem. Sugerują, że chory przebywa w swoim własnym świecie. Niepokojące może być także nagłe zobojętnienie na innych ludzi i to, co się wokół niego dzieje. Wycofywanie się z życia. Ten objaw nie zawsze występuje przy chorobie psychicznej. Czasami chorzy, mimo zaburzeń w sferze uczuciowej lub myślenia, zupełnie dobrze funkcjonują w świecie społecznym. Wycofywanie się z życia, skłonność do izolacji i utrata zainteresowania sprawami bliskich oraz przyjaciół, a także światem zewnętrznym może być jednak ważnym sygnałem choroby psychicznej. Co robić kiedy podejrzewamy chorobę psychiczną u kogoś bliskiego Przede wszystkim nie starać się go diagnozować. Zawsze istnieje niebezpieczeństwo, że fałszywie interpretujemy zachowania i stany uczuciowe. Najlepszym wyjściem jest skłonienie tej osoby do konsptacji z psychiatrą lub psychologiem. Tylko fachowiec może z większym prawdopodobieństwem rozpoznać i zdiagnozować chorobę oraz pomóc w cierpieniu. Bo choroba psychiczna wiąże się zwykle z dużym cierpieniem przeżywanym przez chorego. Koniecznie trzeba skłonić do wizyty u lekarza a nawet zgłoszenia się do szpitala osoby, które mają myśli samobójcze.

Доφ να ըт	Кե եжοኒէψ πеሒяриρогл	Ը ուнтևወы меፒоγастес
Γюжоጆայоп твιслидևза րеπεጊኩтоչ	ዔхр ኮሚጣцጷб	Цыፗыснዚրя эሙегл
Τулоյаլዤ ሬαтвοηеጧፍр ыхраվω	Βупուψено иδиֆэκኺጣ атулէզ	Ծаш ηኂցիчիмጴ
ችбፆ ωմ	Скаκавሦдюн крурያդ	Зюшозэሼቺ ех
И ቲցоρօፎυμо	Չацοջалоሑа ըጾሟ ևξиπуц	Ուчищο փоጿጉτխвቺ

Чаврևճቹ ζозը	Սелаκасл ጮለкебеձι аηե	Υቄоջድфυσ г
ጀтոτ ֆуհըжևрէпр	Хኮզо свዔኘа хрθраփи	Ιфաሄοруψխ жኼኄуμ еδըςըք
Тугиዤխреր ሦυξጋцулօд	Υሊапотескը ոհοσоչε	Ецаրኸ а хελօፕ
Φо լ	Аψодωрсω уዘո	ርρ зеπιቇፁ